Trump’ın Kıtasal Kuşatması: Sırada Küba mı Var?
Trump’ın Kıtasal Kuşatması: Sırada Küba mı Var?
Donald Trump 20 Ocak 2025’te ABD’nin 47. Başkanı olarak yemin ettikten sonra Amerikan halkına yaptığı konuşmasında; “Amerika’nın altın çağı şimdi başlıyor. İlk sıraya basitçe Amerika’yı koyuyorum. Egemenliğimiz yeniden kazanılacak, güvenliğimiz tekrar sağlanacak, adalet terazisi yeniden dengelenecek, şu andan itibaren Amerika’nın gerileyişi sona ermiştir.” diyerek konuşmasını; 13 Temmuz 2024’te kendisine yönelik suikast girişimine de atıfla “İnanıyorum ki hayatım bir nedenle kurtarıldı: Tanrı tarafından Amerika’yı yeniden yüceltmek için kurtarıldım” sözü ile ilahi bir güçle korunduğu iması ile sürdürmüştür. Ayrıca Meksika Körfezi’nin adını “Amerika Körfezi” olarak değiştirme ve Panama Kanalı’nı geri alma vaadinde bulunmuş ve ülkesinin servetini artıracağını, topraklarını genişleteceğini ve bayrağını Mars dâhil yeni ufuklara taşıyacağını ifade etmiştir.
20 Ocak 2025’ten bu yana Trump’ın, söylemlerindeki kararlılığından vazgeçmediği gibi eylemlerinde de oldukça ısrarlı olduğu görülmektedir. 17 aylık döneminde söylem ve eylem uyumu; gelecek 30 aya yakın bir başkanlık döneminde de Dünyada yeni krizlerin çıkma ihtimalinin yüksek olduğunu göstermektedir. Uluslararası hukukun işlemediği, BM’nin etkisiz kaldığı ve birçok ülkenin protesto bile edemediği bir durumda Dünyayı nasıl bir gelecek beklemektedir?
ÜLKELER | NE SÖYLEDİ | NE YAPTI | NE OLDU | NE OLABİLİR |
FİLİSTİN | *HAMAS’ız bir Gazze olacak. *İsrail çekilecek.
| *20 maddelik bir barış planı önerdi. | *İsrail çekilmedi. *Geçiş hükümeti kurulmadı. *İsrail saldırıları devam etti. *İnsani yardımlar engellendi. *HAMAS barış görüşmelerinden ayrılmadı. | *İsrail’in Gazze’yi işgal düşüncesini her koşulda yeniden destekleyebilir. |
UKRAYNA | *Rusya ile savaş bitecek ve anlaşma olacak | *Zelensky ve Putin ile görüşerek barış anlaşması önerdi. *Ukrayna’dan değerli elementlerin bulunduğu bölgeleri istedi. | *Ukrayna ve Rusya arasındaki karşılıklı saldırılar devam etti. | *Ukrayna-Rusya gerilimini (savaşı/barışı) artık Avrupa’nın bir sorunu olarak görebilir? |
RUSYA | *Ukrayna ile savaş bitecek ve anlaşma olacak. *Rusya’nın petrol ve doğalgazına ambargo sürecek. | *Zelensky ve Putin ile görüşerek barış anlaşması önerdi. *Alaska’daki tarihi zirvede Putin ile bir araya geldi. | *Ukrayna ve Rusya arasındaki karşılıklı saldırılar devam etti. *Rusya ile ticari bir anlaşma sağlayamadı. | *Ukrayna konusundan bağımsız olarak Çin’e karşı birlikte hareket etmek üzere ticari-ekonomik tekliflerde bulunabilir. |
VENEZUELA | *Maduro, uyuşturucu ve silah kaçakçısıdır. *Venezuela petrollerini biz işleteceğiz. | *Ağustos 2025’te Karayipleri kapattı. *Ocak 2025’te Maduro ve eşi alıkonularak bir askeri operasyonla ABD’ye götürüldü. | *Rodrigez vekâleten ülkeyi yönetmeye başladı. *Petrolün %80’ni ABD kontrolüne geçti. | *ABD Venezuela’da hâkimiyetini siyasi ve askeri yönden giderek güçlendirebilir. *Kolombiya, Meksika, Küba ve Panama gibi ülkelere gözdağı verebilir. |
KOLOMBİYA | *Devlet Başkanı Pedro uyuşturucu kaçakçısıdır. *ABD’ye karşı kullanmaktadır. *Her an askeri bir operasyon yapabilirim. | *Ticari yaptırımlar uyguladı. *Ocak 2026’da Pedro’yu ABD’ye uyuşturucu konusunu görüşmek ve birlikte çözmek için davet etti. | *Karşılıklı istihbarat, savunma ve kolluk kuvvetleri alanındaki iş birliğinin devamına karar verildi.
| *Kolombiya üzerinde geçici bir kontrol sağlayabilir. *Pedro, geçici bir süre ABD karşıtı politikaları bırakabilir. |
PANAMA | *Panama Kanalı ülkemiz için hayati önemde. Çin tarafından kontrol ediliyor ancak biz burayı Panama’ya verdik, Çin’e vermedik. Bu hediyemiz istismar edildi. *Kanalı işgal etme olasılığını reddetmiyorum. | *Rubio’yu devlet başkanı Mulino ile görüşmek üzere Panama’ya gönderdi. *Kanal’da Çin’in etkisinin azaltılmasını istedi. | *Mulino mevcut anlaşmanın süresi dolduğunda hükümetinin Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne katılımını yenilemeyeceği taahhüdünü verdi. | *ABD, Kanalın geçiş ve ticaret esaslarını lehine değiştirmek için Panama’ya baskıyı devam ettirebilir. |
KANADA | *Carney, Kanada’yı Çin’in ABD’ye mal ve ürün göndermek için bir aktarma limanı haline getirebileceğini düşünüyorsa, büyük bir yanılgı içinde. *Kanada’yı 51.Eyalet olarak ilhak edebiliriz. | *Çin ile anlaşma yaparsa Kanada menşeili tüm ürünlere %100 gümrük vergisi getirme tehdidinde bulundu. | *ABD, Kanada ile arasındaki sınır bölgesinde petrol ve petrol ürünlerinin taşınmasına olanak sağlayacak boru hattı projesine izin verdi. | *Diplomatik gerilimin önümüzdeki dönemde de devam edebilir. *Kanada’yı Çin karşıtı sıkı bir ticari anlaşmaya zorlayabilir. |
ÇİN | *Çin çok düşmanca davranıyor ve nadir toprak elementlerine erişimi kısıtlayarak dünyayı esir ediyor. *Gümrük tarifelerini artıracağız. *Ticaret anlaşmasını ihlal ediyor. | *Çin ile ticaret yapan bazı ülkelere gümrük vergisi uyguladı. | *Pekin’de yapılan görüşmede hangi konularda anlaşma sağlandığı veya sağlanamadığı açıklanmadı. | *Çin ile kontrollü gerginlik politikasına devam edebilir. *Rusya-Çin-Kuzey Kore ittifakını engellemek için diplomatik ve ekonomik baskıyı sürdürebilir. |
İRAN | *Uranyum zenginleştirmesi yapamaz. *Rejim değişmelidir. *Hürmüz Boğazı İran’ın kontrolünde olamaz. *Vekâlet güçleri silah bırakmalıdır. | *İsrail ile birlikte hava saldırıları başlattı. *Hürmüz Boğazı’nı kapattı. *Siyasi ve askeri liderlerini etkisiz hale getirdi. | *İran her seferinde İsrail dâhil olmak üzere etkili karşılık verdi. *Kısa dönemler halinde ateşkes yapıldı. *Körfez ülkeleri de İran’ın saldırılarına maruz kaldı. *Rejim değişmedi. *Halk ayaklanmadı. *Füze kapasitesi etkisini yitirmedi. *Hizbullah İsrail’e karşı misillemeye devam etti. *ABD ve İran arasında ön anlaşma sağlandı ve imza aşamasına geldi.
| *ABD ve İran arasında anlaşma sonrası İran Ortadoğu politikalarında etkisini azaltabilir. *ABD yaptırımları kaldırabilir. *İran uranyum zenginleştirmesi programını denetime açabilir. |
KUZEY KORE | *Nükleer silah üretmemelidir. | *Kuzey Kore’yi nükleer bir güç olarak kabul etti. | *ABD’nin Uzakdoğu politikasında Kuzey Kore henüz öncelikli bir duruma gelmedi. | *Nükleer müzakereler adı altında Kim Yong ile anlaşma ortamı arayabilir. *Çin ve Rusya arasındaki ittifakı Kuzey Kore’ye sunacağı ticari ve ekonomik tavizler ile bozmak isteyebilir. |
MEKSİKA | *Kendilerine çekidüzen vermeleri gerekiyor, yoksa bir şeyler yapmak zorunda kalacağız. *Sınır ötesi su anlaşmasına uymuyorlar. | *Meksika’dan yapılan ithalata uygulanan gümrük vergilerini yüzde 5 oranında artırdı. | *Meksika suç kartelleri üyelerini ABD’ye gönderdi. | *ABD, Meksika üzerindeki siyasi baskısını artırarak sürdürebilir. |
KÜBA | *Küba düşmeye hazır. *Onlara yardım edeceğim. | *İran’daki hedeflere ulaşıldıktan sonra Küba’yı gündeme alacağını belirtti. | *Miguel-Diaz ABD ile anlaşmak üzere görüşmelere açık olduğunu ifade etti. *Venezuela’dan petrol ve elektrik gelmemesi ülkeyi enerji sıkıntısına soktu. | *ABD denizden ticari ambargo uygulayabilir. *Kısa vadede Küba’nın siyasi ve ekonomik kontrolünü ele geçirebilir. *Askeri bir operasyon ile müdahale ihtimali Küba’nın uzlaşmacı tavrı nedeniyle mümkün gözükmemektedir.
|
17 aylık Devlet Başkanlığı döneminde Donald Trump, uluslararası sistemin hala kendisine verdiği ticari ve ekonomik avantajı kullanarak yeni dünya düzenine gidişte gücünü sadece askeri bakımdan kabul ettiremeyeceğini anlamış gözüküyor. Trump, askeri güç kapasitesi yanında kendine has söylemlerini diplomatik bir güce dönüştürmeyi Amerika kıtasındaki ülkeler üzerinde bölgesel düzeyde ve kısmen de Ortadoğu’da başarmış olsa da küresel anlamda Rusya ve Çin üzerinde ne askeri ne diplomatik ne de ekonomik bir baskı vasıtasına dönüştürememiştir. ABD yeni küresel stratejisinde askeri, diplomatik ve ekonomik gücünü bazen tek bazen müşterek kullanma yolunu seçmekte ve bu yöntemle kendine bağımlı politika üretmeyi sürdürmektedir. Örneğin yukarıda belirtildiği gibi ABD, Venezuela’da askeri güç; Meksika ve Kolombiya’da ekonomik güç; İran’da ekonomik ve askeri güç uygulamıştır. Çin ve Rusya’da ise ekonomik ve diplomatik gücünü kullanmak istemiş ancak başarılı olamamıştır.
Genel bir değerlendirme olarak küresel güç olmanın şartı bölgesel güç olmaktan geçiyor ve bölgesel güç olmak kıta gücü olmayı zorunlu kılıyor. Aynı zamanda kıta gücü olmak küresel güç olmanın önünü açıyor.
Sonuç olarak ABD, bölgesel güç-kıtasal güç-küresel güç aşamalarına göre kıtasal güç aşamasına geri döndüğünü söyleyebiliriz. Nitekim,
Amerika Kıtası’nda ekonomik, askeri ve politik gücünü yeniden uygulamakta;
Asya Kıtası’nda askeri, politik ve ekonomik bir güç uygulayamamakta hatta Ortadoğu gibi hâkim olduğu bölgelerde bile askeri ve ekonomik güç uygulamalarında zorlanmakta;
Avrupa Kıtası’nda askeri bir güç olmakla birlikte AB’nin politik ve ekonomik gücü karşısında birçok konuda uzlaşma sağlayamamakta;
Afrika Kıtası’nda ise ülkelerin milli politikalara ağırlık vermeleri nedeniyle tamamı üzerinde etkili olamamaktadır. Buradan hareketle ABD’nin öncelikle kendi kıtası ve çevresini etki altına alabileceği ve bu kapsamda önce Küba sonra Panama’yı siyasi ve ekonomik olarak kontrol etmek için müdahalede bulunabileceği ve Pasifik bölgesinde kontrolü sürdürerek kısa ve orta vadede Asya kıtasını güneyden kontrol etmeye devam edebileceği değerlendirilmektedir.
